Ffeiloffaith

Magna Carta

Magna Carta

Dyma'r Brenin John yn selio'r Magna Carta ym mis Mehefin 1215 gyda Llywelyn Fawr ymysg y tystion ar gyfer y digwyddiad. Ar gyfer Cymru, yn yr amser yma, roedd tri phwynt sylfaenol â achosai bryder:

• Ni ddylai'r Cymry na'r Saeson gadw gafael ar dir wedi ei ennill ar gam;
• Roedd y Magna Carta yn cydnabod y dylid penderfynu ar yr hawl i lanio yn Pura Wallia (Cymru annibynnol) yn ôl Cyfraith Cymru; a
• Roedd y Magna Carta yn cydnabod y dylid penderfynu ar yr hawl i lanio yn Marchia Wallie (tir yn rheolaeth barwniaid y Mers oedd yn Eingl-sacsoniaid) yn ôl Cyfraith y Mers.

Dyma'r tro cyntaf y gwnaethpwyd gwahaniaeth rhwng y Pura Wallia a Marchia Wallie.

Ailgyhoeddwyd y Magna Carta nifer o weithiau ac yn gyffredinol cyfeirir at fersiwn 1297 a gafodd ei selio gan Edward I.