Ffeiloffaith

Bywyd mewn Llys Cymreig

Llys Llewelyn

Roedd gan bob tywysog Cymreig ei lys a'i swyddogion: byddai'r ynad yn rhedeg y llys, distain yn trefnu'r prydau bwyd, gwas ystafell yn gofalu am ystafell wely a chwpwrdd dillad y tywysog, bardd teulu a'r Pencerdd.

Byddai'r beirdd yn cyfansoddi ac yn adrodd barddoniaeth ac yn canu clod y tywysog a'i orchestion milwrol mewn buddugoliaeth. Roeddent hefyd yn cofio ac yn adrodd hanes, chwedlau, caneuon a barddoniaeth pobl eraill a anrhydeddwyd wrth deithio o le i le. Heb bapurau newydd na theledu, byddai newyddion yn cyrraedd pobl yn araf ac yn llawn gwallau ond byddai'r Bardd yn gwybod y newyddion diweddaraf. Roedd y Pencerdd yn ffigwr hynod o bwysig gyda 9 mlynedd o hyfforddiant; ef oedd prif fardd y rhanbarth a byddai ganddo fyfyrwyr yn dysgu oddi wrtho. Byddai'r Pencerdd yn derbyn telyn gan y Brenin.

Roedd rheolau llywodraethu mewn bywyd llys fel lle fyddai pawb yn eistedd i fwyta a sut i fihafio. Roedd bwyta yn gyfnod i wobrwyo dilynwyr gydag anrhegion ag anrhaith ac yn gyfle i gadarnhau cysylltiadau cymdeithasol. Byddai'r llys yn symud gyda'r tywysog ar ei deithiau; byddai'n rhaid i dywysog ymddangos fel arweinydd anweledig ac fel arweinydd amherthnasol.

Gweler fesiwn mawr o lun.